brexerb pisze:w 15 wieku pańszczyzna - 3 dni w tygodniu w Polsce.
W XVII nie pamiętam ale chyba podobnie - ale jeśli zasady się nie podobały chłop miał prawo wymowić posłuszeństwo i udać się np. na Ukrainę - w analogicznym czasie w Rosji [Moskwa] chłop nie miał żadnych !!! praw - za Iwana Groźnego wolno mu bylo 1 !!! dzień w roku nie słuzyć panu [bojarowi]
Ekhem
Niezupełnie...
W Polsce pańszczyzna istniała już przed XIII w., obejmowała wówczas kilka dni pracy na roli w roku oraz różne powinności pomocnicze i transportowe; od schyłku XIV w. rozpoczął się jej wyraźny wzrost, pojawiła się pańszczyzna określana
liczbą dni pracy w tygodniu (pańszczyzna tygodniowa) — na początku XV w. dla kmieci zazwyczaj 1 dzień, w niektórych dobrach jednak w połowie tego stulecia nawet do 3–5 dni tygodniowo; istniały wówczas także inne formy pańszczyzny, również o nieokreślonej wysokości („ile każą”, „kiedy każą”). Wraz z rozwojem folwarku w XVI w. zasadniczą powinnością chłopów wobec dworu stała się pańszczyzna tygodniowa; sejmy toruński i bydgoski 1520 ustaliły ogólnokrajowe minimum pańszczyzny kmiecej na 1 dzień tygodniowo zaprzęgiem (sprzężaj) z 1 łanu, ale wkrótce rozpoczął się jej szybki wzrost:
w połowie XVI w. dominował wymiar pańszczyzny sięgający 3 dni tygodniowo, w połowie XVII w. zazwyczaj 4–5, w końcu tego stulecia i w XVIII w. 5–6 dni, a wyjątkowo nawet powyżej 10 dni pańszczyzny sprzężajnej (wówczas np. 2 zaprzęgi po 5 dni); nagminnie powiększano wymiar pańszczyzny w okresach spiętrzeń prac polowych, zwłaszcza podczas żniw. Powszechna stała się pańszczyzna świadczona przez zagrodników, których obowiązywały robocizny piesze, zazwyczaj w mniejszej liczbie dni niż kmieci. Do pańszczyzny, w znacznie jednak niższym wymiarze, były także obowiązane inne kategorie ludności wiejskiej, jak: chałupnicy, komornicy, karczmarze, młynarze, rzemieślnicy. Obok pańszczyzny wykonywanej na rolach dworskich rozpowszechniły się inne jej formy, często wymagane poza wymiarem zasadniczej pańszczyzny, jak np.: wyniszczający chłopski sprzężaj obowiązek podwód, powinności stróży, zwózki drewna z lasu, warzenia i szynkowania piwa pańskiego, uciążliwe darmochy, gwałty i szarwarki; stosowano pańszczyznę także w rzemiośle dworskim, niekiedy do polowania, połowu ryb, przy pracach pomocniczych w kuźnicach, a w XVIII w. także w manufakturach.
Dodajmy wyraźnie, że pańszczyzna oznaczałą obowiązek pracy
"za darmo" dla pana i pozostawiałą niewiele czasu na pracę dla siebie więc porównanie do pracy dla IBM jest cokolwiek chybione
Wysokość pańszczyzny była na ogół podobna na większości ziem polskich, zazwyczaj nieco niższa w królewszczyznach niż w dobrach kościelnych, magnackich czy szlacheckich. Statuty Kazimierza Wielkiego (1346), a jeszcze bardziej uchwała łęczycka (1418) ograniczyły prawo chłopów do opuszczania wsi, a statut piotrkowski (1496) i konstytucje sejmowe z początku XVI w. praktycznie przywiązały ich do ziemi.Dość często od pańszczyzny wykupywali się pojedynczy chłopi lub całe wsie, zwłaszcza w 2. połowie XVII i w XVIII w. Wzrost pańszczyzny w XVI–XVIII w. pociągał za sobą różne formy oporu chłopów, jak odmowa jej wykonywania, pozbywanie się sprzężaju, zwłaszcza zaś, przybierające niekiedy znaczne rozmiary, zbiegostwo chłopów. Znaczenie pańszczyzny zaczęło się zmniejszać w XVIII w.; w 2. połowie tego stulecia coraz częściej przenoszono gospodarstwa chłopskie na czynsze, ale jeszcze w 1. połowie XIX w. odgrywała ona nadal ważną rolę; na niektórych terenach pańszczyzna kmieca sięgała wówczas 5–6 dni tygodniowo z 1 łanu, zagrodnicy i chałupnicy zazwyczaj odrabiali 2–3 dni tygodniowo pańszczyzny pieszej. W Galicji pańszczyzna została zniesiona 17 IV 1848, w zaborze pruskim proces jej likwidacji przebiegał w kilku etapach 1811–50, w Królestwie Polskim 16 V 1861 wydano dekret przewidujący zastąpienie pańszczyzny wysokim okupem, 22 I 1863 zniesienie pańszczyzny ogłosiły władze powstania styczniowego, ostatecznie zaś zlikwidował ją bez okupu rosyjski dekret uwłaszczeniowy 3 III 1864.